دندان شیری باقیمانده در سگ؛ عوارض و درمان
دندان شیری باقیمانده در سگ یا Persistent Deciduous Teeth یکی از مشکلات مهم دندانپزشکی در سگهای جوان است. این عارضه بهخصوص در سگهای نژاد کوچک بیشتر دیده میشود و در صورت درمان نشدن میتواند بر رویش صحیح دندانهای دائمی، سلامت لثه و وضعیت بایت حیوان تأثیر بگذارد.
کوپر، یک پامرانین دوستداشتنی هشتماهه، با همین مشکل به پلیکلینیک دندانپزشکی و جراحی دنتال پت سنتر مراجعه کرد. در معاینه دهان و دندان او مشخص شد تعدادی از دندانهای شیری نیش و پیش هنوز در جای خود باقی ماندهاند، در حالی که دندانهای دائمی نیز در کنار آنها رویش پیدا کردهاند.
دندان شیری باقیمانده در سگ چیست؟
دندان شیری باقیمانده در سگ زمانی ایجاد میشود که دندان دائمی شروع به رویش کرده، اما دندان شیری مربوط به آن هنوز از دهان خارج نشده باشد.
در روند طبیعی رشد، با آماده شدن دندان دائمی برای رویش، ریشه دندان شیری بهتدریج تحلیل میرود و دندان شیری میافتد. اگر این روند بهدرستی انجام نشود، ممکن است دندان شیری و دائمی برای مدتی همزمان در یک ناحیه قرار بگیرند.
این وضعیت بهویژه در مورد دندانهای نیش اهمیت دارد، زیرا حضور دندان شیری میتواند مسیر رویش دندان دائمی را تغییر دهد.
در این تصاویر، دندانهای شیری با * آبی رنگ مشخص شدهاند.
چرا دندان شیری باقیمانده در سگ باید جدی گرفته شود؟
وجود همزمان دندان شیری و دائمی سگ میتواند فضای طبیعی قوس دندانی را محدود کرده و شرایط نامناسبی برای قرارگیری دندان دائمی ایجاد کند.
از مهمترین عوارض احتمالی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ازدحام و تراکم دندانها
- جابهجایی یا رویش نابجای دندان دائمی
- اختلال در بایت یا Malocclusion
- گیر کردن مواد غذایی بین دندانها
- افزایش تجمع پلاک و جرم دندانی
- التهاب لثه
- افزایش خطر بیماریهای پریودنتال
- تماس غیرطبیعی دندان با لثه، کام یا سایر بافتهای نرم دهان
- ایجاد درد و آسیب مزمن به بافتهای دهان در برخی موارد
به همین دلیل، بررسی وضعیت رویش دندانهای دائمی در ماههای ابتدایی زندگی سگ اهمیت زیادی دارد.
یک قانون مهم درباره دندان شیری و دائمی سگ
دندان شیری و دندان دائمی جانشین آن نباید برای مدت طولانی در یک موقعیت حضور داشته باشند.
در حالت طبیعی، دندان شیری باید با آغاز روند رویش دندان دائمی از مسیر آن کنار برود. اگر دندان دائمی در حال رویش باشد اما دندان شیری همچنان محکم در جای خود باقی مانده باشد، حیوان باید توسط دامپزشک معاینه شود.
منابع تخصصی دامپزشکی نیز توصیه میکنند در صورت باقی ماندن دندان شیری پس از شروع رویش دندان دائمی، وضعیت بیمار ارزیابی شده و در صورت نیاز دندان شیری خارج شود.
نقش رادیوگرافی در تشخیص دندان شیری باقیمانده در سگ
کشیدن دندان شیری باقیمانده در سگ فقط به معنی خارج کردن قسمتی از دندان که در دهان دیده میشود نیست. بررسی ساختار ریشه و ارتباط آن با دندان دائمی اهمیت زیادی دارد.
رادیوگرافی داخل دهانی میتواند به دامپزشک کمک کند تا موارد زیر را بررسی کند:
- طول و شکل ریشه دندان شیری
- انحنای احتمالی ریشه
- میزان تحلیل ریشه دندان شیری
- موقعیت دندان دائمی
- ارتباط ریشه دندان شیری با دندان دائمی مجاور
- وجود دندان نهفته یا سایر ناهنجاریهای احتمالی
این بررسی بهخصوص در دندانهای شیری نیش اهمیت دارد، زیرا ریشه آنها میتواند بلند و ظریف باشد و در مجاورت ساختارهای دندان دائمی قرار بگیرد.
در گراف پیش از عمل، دندان نیش شیری با * مشخص شده و سایر دندانهای شیری پیش، به صورت سوپر ایمپوز دیده میشود (تصویر دندان شیری و دائمی روی هم افتاده است).
چرا ریشه دندان شیری نباید در فک باقی بماند؟
یکی از اصول مهم در کشیدن دندان شیری سگ خارج کردن کامل دندان و ارزیابی ریشه آن است.
شکستن ریشه حین کشیدن میتواند درمان را پیچیدهتر کند و بسته به شرایط، باقی ماندن قطعهای از ریشه میتواند با التهاب یا سایر مشکلات دندانی همراه شود.
بنابراین تکنیک کشیدن باید با دقت انجام شود و پس از خارج کردن دندان نیز کامل بودن ریشه بررسی شود.
کشیدن دندان شیری باقیمانده در سگ چه چالشی دارد؟
یکی از مهمترین چالشها هنگام درمان دندان شیری باقیمانده در سگ، نزدیکی آن به دندان دائمی در حال رویش است.
اعمال نیروی نامناسب هنگام کشیدن میتواند به ساختارهای مجاور آسیب وارد کند. به همین دلیل، دندان باید با تکنیک مناسب و حداقل نیروی کنترلنشده خارج شود تا خطر آسیب به دندان دائمی کاهش پیدا کند.
ریشههای باریک و ظریف دندانهای شیری نیز احتمال شکستگی حین کشیدن را افزایش میدهند و همین موضوع اهمیت تکنیک صحیح جراحی را بیشتر میکند.
گراف پس از کشیدن دندانهای شیری باقیمانده
درمان دندانهای شیری باقیمانده کوپر
پس از معاینه و بررسیهای لازم، دندانهای شیری باقیمانده کوپر با رعایت اصول دندانپزشکی و تحت بیهوشی عمومی خارج شدند.
با حذف دندانهای شیری، فضای مناسبتری برای ادامه رویش و قرارگیری دندانهای دائمی فراهم شد و خطر بروز مشکلات ثانویه ناشی از تراکم دندانی کاهش پیدا کرد.
هدف اصلی از چنین مداخلهای فقط خارج کردن یک دندان اضافی نیست؛ بلکه فراهم کردن شرایط مناسب برای رشد سیستم دندانی و بایت حیوان در سنین پایین است.
چه زمانی باید به دندان شیری باقیمانده در سگ شک کنیم؟
دوره تعویض دندانهای شیری با دندانهای دائمی، زمان مهمی برای بررسی دهان سگ است.
اگر هنگام مشاهده دهان حیوان متوجه شدید که دو دندان مشابه در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند یا دندان دائمی روییده ولی دندان شیری هنوز در محل خود حضور دارد، بهتر است حیوان برای معاینه دندانپزشکی مراجعه کند.
این موضوع بهویژه در دندانهای نیش سگهای نژاد کوچک اهمیت دارد.
در اغلب سگها دندانهای دائمی از حدود چهار تا پنج ماهگی شروع به رویش میکنند و معمولاً تا حدود هفتماهگی مجموعه دندانهای دائمی تشکیل شده است. بنابراین این بازه زمانی یکی از دورههای مهم برای کنترل وضعیت دندانها محسوب میشود.
آیا دندان شیری باقیمانده همیشه باید کشیده شود؟
تصمیم درمان باید بر اساس معاینه بالینی و در صورت لزوم رادیوگرافی گرفته شود.
اگر دندان دائمی جانشین شروع به رویش کرده و دندان شیری همچنان در محل باقی مانده باشد، معمولاً خارج کردن دندان شیری برای کمک به رویش مناسبتر دندان دائمی مورد توجه قرار میگیرد.
در شرایط خاصی که دندان شیری جانشین دائمی ندارد، تصمیمگیری متفاوت است و دامپزشک باید سلامت خود دندان، ریشه، فضای اطراف و یافتههای رادیوگرافی را ارزیابی کند.
منبع علمی درباره دندان شیری باقیمانده در سگ
برای مطالعه بیشتر درباره Persistent Deciduous Teeth در سگها میتوانید بخش Developmental Abnormalities of the Mouth and Dentition in Small Animals در Merck Veterinary Manual را مطالعه کنید.
Merck Veterinary Manual یکی از منابع شناختهشده علمی در پزشکی و دندانپزشکی دامپزشکی است و در این مرجع نیز درباره عوارض دندانهای شیری باقیمانده، تغییر موقعیت دندان دائمی و اهمیت درمان توضیح داده شده است.
آموزش تخصصی کشیدن دندان در دندانپزشکی دامپزشکی
کشیدن اصولی دندانهای شیری میتواند از نظر تکنیکی چالشبرانگیز باشد؛ بهخصوص زمانی که ریشهای ظریف و بلند در مجاورت دندان دائمی در حال رویش قرار گرفته باشد.
دامپزشکانی که مایل به ارتقای مهارتهای بالینی خود و شرکت در دورههای تخصصی دندانپزشکی دامپزشکی هستند، میتوانند برای اطلاع از دورههای آموزشی دنتال پت سنتر با مجموعه در ارتباط باشند.
اطلاعات دورهها و تماس با دنتال پت سنتر
جمعبندی؛ اهمیت درمان دندان شیری باقیمانده در سگ
دندان شیری باقیمانده در سگ ممکن است در نگاه اول مسئله سادهای به نظر برسد، اما حضور آن در کنار دندان دائمی میتواند مسیر رویش طبیعی دندان را تغییر دهد و احتمال تراکم دندانی، گیر غذایی، التهاب لثه، بیماری پریودنتال و اختلال بایت را افزایش دهد.
معاینه بهموقع، استفاده از رادیوگرافی دندان در موارد لازم و کشیدن اصولی دندان شیری میتواند از بسیاری از مشکلات بعدی جلوگیری کند.
Healthy Teeth, Happy Mouth 🐾
